


Luchtvochtigheid beheersen voor een gezonder gewas
November 2026 - Romy Steenkamer en John van Mil
Waarom hebben tomatenplanten soms last van neusrot, zelfs wanneer ze voldoende calcium krijgen? Het antwoord ligt vaak bij de luchtvochtigheid. Bij FOTONIQ richten we ons op het optimaliseren van het kasklimaat, zodat we kassen kunnen transformeren tot nog betere teeltomgevingen.
Wat is luchtvochtigheid?
Luchtvochtigheid is de daadwerkelijke hoeveelheid waterdamp per volume-eenheid lucht. De maximale hoeveelheid waterdamp die lucht kan bevatten voordat deze verzadigd raakt, noemen we de maximale luchtvochtigheid. Deze is afhankelijk van de luchttemperatuur: hoe hoger de temperatuur, hoe meer waterdamp de lucht kan bevatten. Om de luchtvochtigheid bij verschillende temperaturen met elkaar te kunnen vergelijken, wordt de relatieve luchtvochtigheid (RV) gebruikt. Dit is de verhouding tussen de daadwerkelijke hoeveelheid waterdamp in de lucht en de maximale hoeveelheid waterdamp die de lucht bij die temperatuur kan bevatten.
RV = (Absolute luchtvochtigheid / Maximale luchtvochtigheid) × 100%
Tot slot noemen we het verschil tussen de maximale hoeveelheid waterdamp die de lucht kan bevatten en de daadwerkelijke hoeveelheid waterdamp in de lucht het dampdruktekort (VPD, Vapour Pressure Deficit). Nu we hebben uitgelegd wat luchtvochtigheid, relatieve luchtvochtigheid en dampdruktekort betekenen, leggen we uit waarom het belangrijk is om de hoeveelheid waterdamp in je kas goed in de gaten te houden:
Fotosynthese
Planten moeten transpireren om de waterstroom op gang te brengen die nodig is voor fotosynthese. Een hoge VPD betekent dat er een groot verschil is tussen de maximale hoeveelheid waterdamp die de lucht kan bevatten en de daadwerkelijke hoeveelheid waterdamp in de lucht. Dit wijst op droge lucht. Hierdoor wordt water aan de bladeren onttrokken en afgegeven aan de lucht, waardoor de plant meer transpireert dan nodig is voor de fotosynthese. Wanneer de VPD te hoog is, neemt de fotosynthese af doordat de huidmondjes (kleine openingen in de bladeren waardoor CO₂ wordt opgenomen) zich sluiten om waterverlies te beperken.
Een lage VPD wijst daarentegen op vochtige lucht. Hierdoor wordt er minder water aan de bladeren onttrokken, wat de fotosynthese eveneens kan beperken. Kortom, zowel een te lage als een te hoge VPD kan de fotosynthese belemmeren en de productie verminderen.
Opname van voedingsstoffen
Een hoge luchtvochtigheid vertraagt de waterstroom in planten, omdat bladeren die minder transpireren ook minder water uit de wortels aantrekken. Wanneer planten minder water opnemen, nemen ze ook minder essentiële voedingsstoffen op die nodig zijn voor hun groei. Zo neemt bij een hoge luchtvochtigheid bijvoorbeeld de calciumopname af, wat kan leiden tot calciumtekorten bij tomatenplanten. Een calciumtekort leidt tot kleinere bladeren, een verminderde fotosynthese en neusrot in de vruchten. Ook de opname van borium neemt af bij een hoge luchtvochtigheid. Borium is essentieel voor het transport van suikers, de stabiliteit van celwanden en de bloei van tomatenplanten. Een boriumtekort kan leiden tot het afsterven van groeipunten, misvormde bladeren en uiteindelijk lagere opbrengsten. Om je meststoffen zo efficiënt mogelijk te benutten, is het daarom belangrijk om de luchtvochtigheid goed in de gaten te houden.
Ziektepreventie
De meest voorkomende en schadelijke ziekteverwekker in de tomatenteelt onder glas is Botrytis (grauwe schimmel). Deze schimmel veroorzaakt bruine vlekken op bladeren, stengels en vruchten. De aangetaste plantendelen verwelken en sterven uiteindelijk af, wat tot aanzienlijke opbrengstverliezen leidt. Plotselinge schommelingen in de relatieve luchtvochtigheid bevorderen de verspreiding van Botrytis. Bij een relatieve luchtvochtigheid van meer dan 95% kunnen de sporen van deze schimmel ontkiemen. Door de luchtvochtigheid stabiel te houden en voldoende laag te houden, kan het risico op een Botrytis-infectie worden verkleind. Langdurige perioden met een hoge luchtvochtigheid maken planten vatbaarder voor ziekten. Wanneer er voldoende vocht in de lucht aanwezig is, ontwikkelen bladeren doorgaans meer huidmondjes (kleine openingen in de bladeren die essentieel zijn voor de fotosynthese). Schimmels en bacteriën kunnen via deze huidmondjes de plant binnendringen, maar ook via wondjes die ontstaan door het verwijderen van bladeren. Zo vormen ze een bedreiging voor de plantgezondheid. Bovendien zijn planten die gedurende langere tijd bij een hogere luchtvochtigheid worden geteeld doorgaans vatbaarder voor schimmelinfecties, omdat hun cellen een lager percentage droge stof bevatten.
Kortom, het handhaven van een stabiele luchtvochtigheid in je kas is belangrijk om de fotosynthese te optimaliseren, voedingsstoffen efficiënt te laten opnemen en ziekten te voorkomen. De luchtvochtigheid is nauw verbonden met de temperatuur. Na het aanbrengen van PAR+ (onze spraybare coating die het licht diffuus verspreidt) worden schommelingen in temperatuur en luchtvochtigheid kleiner en het kasklimaat stabieler.
Bronnen
Dieleman, J. A. (2008). Effecten van luchtvochtigheid op groei en ontwikkeling van tomaat.
Brandsma-Razzon, D. (2024). Verdamping: Inventarisatie en kennisinteractie: Deelverslag 2 van het project“Kennisontwikkeling over verdamping: van fundamenteel naar toegepast.”
Heuvelink, E., & Körner, O. (2007). Temperature and light effects on tomato productivity in glasshouses: An analysis of seasonal variations. Acta Horticulturae, 761, 59–66. https://doi.org/10.17660/ActaHortic.2007.761.9
ivčák, M., Brestič, M., & Sytar, O. (2016). Osmotic adjustment and plant adaptation to drought stress. In N. Tuteja, S. S. Gill, A. F. Tiburcio, & R. Tuteja (Eds.), Drought stress tolerance in plants, Vol. 1: Physiology and biochemistry (pp. 105–143). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-28899-4_5
